Volmacht

Onderhandse volmacht

Wil een kiezer iemand anders machtigen om voor hem of haar te gaan stemmen? Dan vult hij samen met de persoon die hij wil machtigen de achterkant van zijn stempas in. Dit heet een 'onderhandse volmacht'. Beiden moeten tekenen. Een onderhandse volmacht kan alleen worden gegeven aan een kiezer die in dezelfde gemeente woont. Zie Kieswet art. L 14. 

Bij het stemmen moet de gemachtigde een kopie laten zien van het identiteitsbewijs van de volmachtgever. Dit mag maximaal 5 jaar verlopen zijn. Het is ook toegestaan om het identiteitsbewijs van de volmachtgever te laten zien op een smartphone of tablet.

De Rijksoverheid wil misbruik met kopieën van identiteitsbewijzen tegengaan. Kiezers die een kopie van hun ID-bewijs maken krijgen het advies om:

• op de kopie te schrijven dat het een kopie is
• op de kopie te schrijven dat deze bedoeld is voor het afgeven van de volmacht
• de datum waarop deze de kopie afgeeft op de kopie te schrijven
• het burgerservicenummer op de kopie door te strepen, ook in de strook nummers onderaan het ID-bewijs.

Intrekken onderhandse volmacht

Een volmachtgever die uiteindelijk toch zelf kan/wil gaan stemmen, kan de onderhandse volmacht intrekken. In dat geval moet hij zijn stempas terugvragen bij de gemachtigde. Kieswet art. L 5.

Schriftelijke volmacht

Een kiezer kan ook schriftelijk een volmacht aanvragen. De kiezer stuurt dan een verzoekschrift naar de gemeente waar zij of hij op de dag van kandidaatstelling woonde. De gemeente heeft hier een formulier voor (model L 8). Dit verzoekschrift moet uiterlijk 5 dagen voor de verkiezing door de gemeente zijn ontvangen. Zie Kieswet art. L 8 en Kieswet art. L 7. De kiezer en degene die hij of zij machtigt vullen allebei een deel van dit formulier in. Als de gemeente dit verzoek inwilligt, krijgt de gemachtigde een volmachtbewijs waarmee hij namens de andere kiezer kan stemmen. Zie Kieswet art. L 6 .

Intrekken schriftelijke volmacht

Het is niet mogelijk om een schriftelijke volmacht in te trekken. Zie Kieswet art. L 5. Als een volmacht schriftelijk is aangevraagd, wordt de stempas van de volmachtgever namelijk ongeldig verklaard. Zie Kieswet art. J 7a. Het volgnummer van zijn stempas komt op de lijst van ongeldige stempassen te staan. De volmachtgever kan dan niet meer zelf stemmen of een vervangende stempas krijgen.

Maximaal 2 volmachten

De kiezer die wordt gemachtigd, mag maximaal 2 volmachten aannemen. Zie Kieswet art. L 4. Hij kan de volmachtstem alleen tegelijk met zijn eigen stem uitbrengen. Zie Kieswet art. L 3.

Ronselen

Het is verboden om volmachtstemmen te ronselen. Het initiatief tot het geven van een volmacht moet bij de kiezer liggen, en niet bij de gemachtigde. Iemand mag ook niet een kiezer omkopen door middel van een gift of een belofte om een volmacht af te geven. Of de kiezer op een andere manier dwingen een volmacht te verlenen. Zie Kieswet art. Z 4 en Kieswet art. Z 8. Zie verder Kiesrechtdelicten.

Inrichting of gevangenis

Kiezers die in een inrichting of gevangenis verblijven, kunnen alleen bij volmacht stemmen, behalve als er een stembureau in de inrichting of gevangenis is gevestigd. Zie Kieswet art. B 6.