Uitslagen

De vaststelling van de uitslag gebeurt in een paar stappen. Dit is geregeld in de Kieswet. (1) De uitslagen worden handmatig per stembureau geteld. (2) Gemeenten totaliseren deze uitslagen op het niveau van partijen en kandidaten. Daarna (3) nemen de hoofdstembureaus het over: zij tellen de uitslagen van gemeenten op tot een uitslag voor hun kieskring. Tot slot (4) brengen de hoofdstembureaus deze kieskring-uitslagen over naar het centraal stembureau (Kiesraad). Deze stelt op basis van de uitslagen van de hoofdstembureaus de landelijke uitslag vast. Zo ging het bij vorige verkiezingen ook. In de stembureaus werd bij eerdere verkiezingen al uitsluitend handmatig gestemd en geteld. Nieuw was dit keer dat ook in de volgende stappen meer handmatig is geteld. Lees hieronder hoe alles precies in zijn werk ging bij de Tweede Kamerverkiezing van 2017.  

Tijdslijn vaststelling uitslag Tweede Kamerverkiezing 2017Van openen stembureaus tot bekendmaking officiële verkiezingsuitslag

15 maart 2017 – 21 maart 2017

Waarborgen

Elke stap in het vaststellen van de verkiezingsuitslag (tellingen stembureaus, hoofdstembureaus en centraal stembureau wordt vastgelegd in een proces-verbaal. Deze worden ter inzage gelegd of online gezet. De zittingen van de stembureaus, de hoofdstembureaus en het centraal stembureau zijn openbaar. Kiezers kunnen daar eventuele bezwaren naar voren te brengen. Deze bezwaren worden opgenomen in het proces-verbaal.
* Het (beperkte) gebruik van software als rekenhulpmiddel moet aan verschillende (deels extra) eisen voldoen. Zo wordt de software alleen gebruikt op computers die niet met internet zijn verbonden. Elke stap wordt geverifieerd door een tweede persoon (‘vier ogen principe’). En er vindt geen digitale overdracht van tellingen meer plaats van gemeenten naar hoofdstembureaus en van hoofdstembureaus naar centraal stembureau.