Beoordeling registratieverzoeken

Politieke partijen die onder een bepaalde naam ('aanduiding') willen deelnemen aan de provinciale statenverkiezing, moeten deze vooraf laten registreren bij het centraal stembureau van de provincie. Het centraal stembureau toetst of dit registratieverzoek ingewilligd kan worden.

Het centraal stembureau toetst alleen de aanduiding zelf, en niet de doelstelling of de activiteiten van de groepering. Hierop geldt één uitzondering. Wel gaat het centraal stembureau na of sprake is van een politieke partij. Dit wordt getoetst aan de hand van de statuten en/of de feitelijke activiteiten van de groepering.

Het centraal stembureau kan in de volgende gevallen afwijzend beslissen op een verzoek tot registratie:

  • de aanduiding is in strijd met de openbare orde
  • de aanduiding is verwarrend omdat hij geheel of in hoofdzaak overeenstemt met een reeds bij de Kiesraad of het centraal stembureau van de provincie geregistreerde aanduiding van een andere politieke partij, of met een aanduiding waarvoor reeds eerder een registratieverzoek is ingediend
  • de aanduiding is anderszins misleidend voor de kiezers
  • de aanduiding bevat meer dan 35 letters of andere tekens
  • de aanduiding komt geheel of in hoofdzaak overeen met die van een door de rechter verboden en ontbonden rechtspersoon
  • wanneer op dezelfde dag bij het centraal stembureau een verzoek wordt ingediend tot registratie van dezelfde of nagenoeg dezelfde aanduiding

Zie Kieswet art. G 3.

Wel of niet ‘voldoende onderscheidend vermogen’?

Eén van de criteria bij de beoordeling van een registratieverzoek is dat een naam niet verwarrend is voor de kiezer, doordat deze ‘geheel of gedeeltelijk overeenkomt’ met een al eerder geregistreerde aanduiding. Of dit het geval is, is soms een lastige afweging voor een centraal stembureau. Zie de bijlage onderaan voor meer informatie over bepalingen en jurisprudentie die relevant zijn voor deze afweging.

Termijn indiening en beoordeling registratieverzoek

Het registratieverzoek moet uiterlijk 42 dagen voor de dag van kandidaatstelling door het centraal stembureau ontvangen zijn. Alleen partijen die hun aanduiding tijdig voor de kandidaatstelling hebben laten registreren, kunnen met deze aanduiding meedoen aan de eerstvolgende verkiezing van de leden van provinciale staten. De Kieswet geeft geen termijn waarbinnen het centraal stembureau een besluit moet nemen over het verzoek. Op grond van de Algemene wet bestuursrecht geldt dat binnen een redelijke termijn moet worden beslist. Doorgaans wordt op verzoeken binnen 6 weken beslist. In verkiezingstijd gaat dit sneller.

Aanvulling registratieverzoek

Een politieke partij heeft de mogelijkheid om de documenten die bij het verzoek moeten worden ingediend eventueel aan te vullen of te herstellen. Het centraal stembureau publiceert de lijst van geregistreerde aanduidingen met de namen van de gemachtigde en de plaatsvervangend gemachtigde in de Staatscourant. Zie Kieswet art. G 2. Zie ook het register van de Tweede Kamer voor de aanduidingen die bij de Kiesraad zijn geregistreerd en in principe doorwerking hebben naar de provinciale statenverkiezingen.

Verbieden politieke partij

Het staat burgers vrij om een politieke partij op te richten. Dit recht is gebaseerd op de grondwettelijke vrijheid van vereniging. Nederland kent geen preventief toezicht op politieke partijen of op wat zij zeggen.
Alleen de rechter kan, op verzoek van het Openbaar Ministerie, bepalen of een vereniging of politieke partij verboden moet worden. Volgens het Burgerlijk Wetboek kan de rechter een rechtspersoon ontbinden waarvan de werkzaamheid of het doel in strijd is met de openbare orde.

Wijziging naam politieke partij

Als een al geregistreerde partij onder een andere naam verder wil gaan, dan kan een schriftelijk wijzigingsverzoek bij het centraal stembureau van de provincie worden ingediend. De beoordeling van dat verzoek vindt op dezelfde wijze plaats als de beoordeling van een registratieverzoek van een aanduiding. Een waarborgsom hoeft echter niet te worden betaald. Het is raadzaam dat de politieke partij een recent uittreksel uit het Handelsregister van de Kamer van Koophandel meestuurt, zodat het centraal stembureau kan vaststellen of het verzoek tot wijziging is ingediend door het daartoe bevoegde bestuur van de politieke partij. Zie Kieswet art. G 2.

Beroep tegen goedkeuring of weigering aanduidingen 

Belanghebbenden kunnen rechtstreeks in beroep gaan tegen de goedkeuring of afwijzing van een registratieverzoek door het centraal stembureau. Het beroepschrift moet in tweevoud worden ingediend bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het beroepschrift moet uiterlijk 6 dagen na publicatie van het besluit van het centraal stembureau van de provincie in de Staatscourant worden ingediend. Zie Kieswet art. G 5.