Beoordeling registratieverzoeken

Politieke partijen die onder een bepaalde naam ('aanduiding') willen deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezing, moeten deze vooraf laten registreren bij de Kiesraad (centraal stembureau). De Kiesraad toetst of dit verzoek kan worden ingewilligd.

Het centraal stembureau toetst alleen de aanduiding zelf, en niet de doelstelling of de activiteiten van de partij. Wel gaat het centraal stembureau na of sprake is van een politieke partij. Dit wordt getoetst aan de hand van de statuten en/of de feitelijke activiteiten van de partij.

De Kiesraad kan in de volgende gevallen afwijzend beslissen op een verzoek tot registratie:

  • de aanduiding is in strijd met de openbare orde.
  • de aanduiding is verwarrend omdat hij geheel of in hoofdzaak overeenstemt met een al geregistreerde aanduiding van een andere politieke partij, of met een aanduiding waarvoor al eerder een registratieverzoek is ingediend.
  • de aanduiding is anderszins misleidend voor de kiezers.
  • de aanduiding bevat meer dan 35 letters of andere tekens. N.b. voor meer informatie over de normen ten aanzien van naamstelling partijen, zie de Beleidsregel schrijfwijzer van een aanduiding.
  • de aanduiding komt geheel of in hoofdzaak overeen met die van een door de rechter verboden en ontbonden rechtspersoon.
  • op dezelfde dag wordt bij de Kiesraad een verzoek ingediend tot registratie van dezelfde of nagenoeg dezelfde aanduiding.  

Zie Kieswet art. G 1.

Termijn indiening en beoordeling registratieverzoek

Het registratieverzoek moet uiterlijk 42 dagen voor de dag van de kandidaatstelling door het centraal stembureau zijn ontvangen. Alleen partijen die hun aanduiding tijdig voor de kandidaatstelling hebben laten registreren, kunnen met deze aanduiding meedoen aan de eerstvolgende Tweede Kamerverkiezing. De Kieswet geeft geen termijn waarbinnen het centraal stembureau een besluit moet nemen over het verzoek. Op grond van de Algemene wet bestuursrecht geldt dat binnen een redelijke termijn moet worden beslist. Doorgaans wordt op verzoeken binnen 6 weken beslist. In verkiezingstijd gaat dit sneller. 

Een politieke partij heeft de mogelijkheid om de documenten die bij het verzoek moeten worden ingediend eventueel aan te vullen of te herstellen.

De Kiesraad publiceert de lijst van geregistreerde aanduidingen met de namen van de gemachtigde en de plaatsvervangend gemachtigde in de Staatscourant. Zie Kieswet art. G 1.

Verbieden politieke partij  

Het staat burgers vrij om een politieke partij op te richten. Dit recht is gebaseerd op de grondwettelijke vrijheid van vereniging. Nederland kent geen preventief toezicht op politieke partijen. Alleen de rechter kan, op verzoek van het Openbaar Ministerie, bepalen of een vereniging verboden moet worden. Volgens het Burgerlijk Wetboek kan de rechter een rechtspersoon ontbinden waarvan de werkzaamheid of het doel in strijd is met de openbare orde.  

Wijziging naam politieke partij

Als een al geregistreerde partij onder een andere naam verder wil gaan, dan kan een schriftelijk wijzigingsverzoek bij de Kiesraad worden ingediend. De beoordeling van dat verzoek vindt op dezelfde wijze plaats als de beoordeling van een registratieverzoek van een aanduiding. Een waarborgsom hoeft dan niet te worden betaald. Het is raadzaam dat de partij een recent uittreksel uit het Handelsregister van de Kamer van Koophandel meestuurt, zodat het centraal stembureau kan vaststellen of het verzoek tot wijziging is ingediend door het daartoe bevoegd bestuur van de politieke partij. Zie Kieswet art. G 1.

Beroep tegen goedkeuring of weigering aanduidingen  

Belanghebbenden kunnen rechtstreeks in beroep gaan tegen de goedkeuring of afwijzing van een registratieverzoek door het centraal stembureau. Het beroepschrift moet in tweevoud worden ingediend bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het beroepschrift moet uiterlijk op de zesde dag na publicatie van het besluit van de Kiesraad in de Staatscourant worden ingediend. Zie Kieswet art. G 5.