Hertelling en herstemming

Na een gemeenteraadsverkiezing wordt soms besloten om te gaan hertellen, in één of meer stembureaus. Bij een hertelling worden de stemmen opnieuw geteld. Het centraal stembureau van de gemeente kan dat beslissen, of de gemeenteraad. Bij een herstemming wordt er opnieuw gestemd, alleen de gemeenteraad kan besluiten tot een herstemming.
 

Beeld: Kiesraad

Hertelling

Het gemeentelijk centraal stembureau kan in de openbare zitting waarin ze de officiële uitslag bekendmaakt besluiten tot een hertelling. Dit is kan alleen als een ernstig vermoeden bestaat dat door een of meer stembureaus bij het tellen van de stemmen fouten zijn gemaakt, die van invloed kunnen zijn op de zetelverdeling. Zie Kieswet art. P 21.

Na de bekendmaking van de uitslag door het gemeentelijk centraal stembureau kan ook de gemeenteraad besluiten tot een hertelling. De gemeenteraad kan dit, net als het centraal stembureau, besluiten als een ernstig vermoeden bestaat dat stembureaus bij het tellen van de stemmen fouten hebben gemaakt die van invloed kunnen zijn op de zetelverdeling. Maar het kan ook om andere redenen. Bijvoorbeeld omdat het vermoeden bestaat dat het centraal stembureau een fout heeft gemaakt in de vaststelling van de uitslag of ten onrechte heeft afgezien van hertelling.

De gemeenteraad heeft een ruimere bevoegdheid om te besluiten tot een hertelling dan het centraal stembureau. De reden daarvoor is dat de gemeenteraad het eindoordeel heeft over de verkiezing. De gedachte hierachter is dat er ook controle moet zijn op het centraal stembureau.

Uitvoering hertelling

Als besloten wordt dat er een hertelling komt, worden de verzegelde pakken met stembiljetten direct naar het gemeentelijk centraal stembureau gebracht. Het gemeentelijk centraal stembureau mag de pakken openen en de inhoud te vergelijken met de processen-verbaal van de stembureaus. De geopende verzegelde pakken worden na gebruik weer verzegeld. Een hertelling na een besluit door de gemeenteraad vindt plaats onder verantwoordelijkheid van de gemeenteraad, maar verder is de procedure grotendeels hetzelfde als na een besluit van het gemeentelijk centraal stembureau.

De hertelling is openbaar. Belangstellenden kunnen hierbij aanwezig zijn.

Herstemming

Bij een herstemming vindt een nieuwe gemeenteraadsverkiezing plaats. Alleen de (oude) gemeenteraad kan een stemming ongeldig verklaren en tot een herstemming besluiten. Dit kunnen ze doen in het kader van het geloofsbrievenonderzoek. Zie Kieswet art. V 4 en Kieswet art. V 6. Het ontbreken van een kandidaat op een stembiljet kan bijvoorbeeld een reden zijn voor een herstemming. De herstemming kan beperkt blijven tot een of enkele stembureaus. In de praktijk is er zelden aanleiding is om tot een herstemming te besluiten.

De uitslag van de gemeenteraadsverkiezing is onherroepelijk als de raad de nieuwe leden heeft toegelaten. Er is in Nederland geen beroep bij een rechter mogelijk tegen de vaststelling van de uitslag.