Kiesgerechtigdheid

Om een stem uit te kunnen brengen bij de gemeenteraadsverkiezingen gelden dezelfde eisen voor Nederlandse kiezers en EU-burgers. De kiezer moet 18 jaar of ouder zijn en mag niet zijn uitgesloten van het kiesrecht. Meer specifiek geldt dat de kiezer op de dag van kandidaatstelling in de gemeente moet wonen waarvoor de verkiezing plaatsvindt.

Deze eisen gelden ook voor niet-EU-inwoners die minimaal 5 jaar legaal in Nederland verblijven; het hebben van de Nederlandse nationaliteit is dus geen voorwaarde voor het mogen stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Hier vindt u meer informatie over stemmen door niet-Nederlandse inwoners.

Passief kiesrecht

De voorwaarden om verkiesbaar te zijn (passief kiesrecht) voor de gemeenteraadsverkiezingen komen nagenoeg overeen met de voorwaarden voor het actief kiesrecht. Relevant voor het passief kiesrecht is nog dat de toetsdatum van de woonplaats en het leeftijdsvereiste niet de dag van kandidaatstelling is, maar de dag van (eventuele) toelating tot de gemeenteraad.

Wettelijke basis kiesrecht

Het algemeen kiesrecht is als grondrecht in de Grondwet opgenomen. Zie Grondwet art. 4. Verder kent de Grondwet nog enkele basisbepalingen omtrent het kiesrecht. Zie Grondwet art. 129. De nadere uitwerking van het kiesrecht voor onder andere de gemeenteraadsverkiezingen staat in hoofdstuk B van de Kieswet en het daarop gebaseerde Kiesbesluit.

Registratie kiesgerechtigdheid

Gemeenten registreren de kiesgerechtigdheid van hun inwoners in de Basisregistratie Personen (BRP). Zie Kieswet art. D 1. Ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer is deze registratie niet openbaar. Wel kan iedereen informatie krijgen over zijn eigen registratie als kiezer. Zie Kieswet art. D 4

Nederlanders in het buitenland

Een Nederlander die in het buitenland woont, wordt uit het register van kiesgerechtigdheid verwijderd als hij niet meer in Nederland staat ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP). Zie Kieswet art. D 8.