Inwoners van Nederland die niet de Nederlandse nationaliteit hebben, mogen in bepaalde gevallen deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen. In alle gevallen geldt dat men 18 jaar of ouder is en niet is uitgesloten van kiesrecht.
Beeld: Marcel Vogel Mediatheek Rijksoverheid
Hierbij worden 3 groepen onderscheiden:
- EU-burgers
- niet-Nederlandse inwoners die geen EU-burger zijn
- niet-EU-burgers, die in dienst zijn van een internationale organisatie of andere staat (diplomatieke dienst)
Mensen uit andere lidstaten van de Europese Unie kunnen stemmen, als ze 18 jaar of ouder zijn, en in een Nederlandse gemeente wonen.
Hierbij is van belang dat:
- ze op de dag van de kandidaatstelling officieel in Nederland wonen, volgens de Basisregistratie Personen,
- ze niet zijn uitgesloten van kiesrecht, niet in Nederland, of in de andere Europese lidstaat waar ze vandaan komen.
Niet-Nederlanders die geen EU-burger zijn, mogen stemmen voor de gemeenteraad onder de volgende voorwaarden:
- ze verblijven op de dag van kandidaatstelling voor ten minste vijf jaar legaal en onafgebroken in Nederland;
- ze hebben op de dag van kandidaatstelling een geldige verblijfstitel op grond van de Vreemdelingenwet 2000 art. 8 onder a, b, c, d, e of I. Of ze hebben een document op grond van artikel 3 of artikel 6 van de Wet toelating en uitzetting BES.
Oekraïners in Nederland
Oekraïense vluchtelingen die in Nederland verblijven op grond van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming van de Europese Unie hebben geen kiesrecht, ook niet bij de komende gemeenteraadsverkiezingen. Op grond van deze richtlijn beschikken zij slechts over verblijfstitel 46 in de Basisregistratie persoonsgegevens. Deze titel valt onder artikel 8, onderdeel f en h van de Vreemdelingenwet 2000. Dit geldt zowel voor het actief kiesrecht als het passief kiesrecht.
Soms mogen ook niet-EU-burgers die in dienst zijn van een internationale organisatie of van een ander land stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dit geldt voor werknemers van internationale volkenrechtelijke organisaties, die in Nederland zijn op grond van een verdrag tussen Nederland en de organisatie waarvoor zij werken. Militairen - in dienst bij een NAVO-onderdeel - die in Nederland zijn gelegerd vallen buiten deze groep. Niet kiesgerechtigd zijn niet-Nederlanders - en hun inwonende niet-Nederlandse gezinsleden - die als stafleden van diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen in Nederland werken.