Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 gebruiken 14 gemeentelijk stembureaus Abacus bij de uitslagvaststelling. Op deze webpagina staat alle hiervoor nodige informatie.
Abacus downloaden
Gemeentelijk stembureaus die Abacus gebruiken krijgen het softwareprogramma door de Kiesraad aangeleverd. Dit gebeurt op 2 februari. Mocht je op 3 februari nog niets gehoord hebben, neem dan contact op via de selfserviceportal van de Kiesraad.
Beeld: © Kiesraad
Systeemvereisten
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 worden zowel OSV2020 als Abacus ingezet. Omdat beide programma’s op het systeem moeten kunnen draaien, volgt Abacus de systeemvereisten van OSV2020.
Deze systeemvereisten en de aansluit- en gebruiksvoorschriften vind je ook terug in de Toolkit verkiezingen:
- Systeemvereisten OSV2020-Uitslagvaststelling (ook voor Abacus)
- Aansluit- en gebruiksvoorschriften Wet programmatuur verkiezingsuitslagen
Gemeenten die Abacus gebruiken dienen ook de verklaring van burgemeester en wethouders te publiceren. In deze verklaring geven burgemeester en wethouders aan of de decentrale voorzieningen en maatregelen voldoen aan de aansluitvoorschriften voor het gebruik van de uitslagprogrammatuur.
Een voorbeeld van deze verklaring is te vinden in de Toolkit verkiezingen.
Abacus installeren
Indien je voldoet aan bovenstaande systeemvereisten en een recente browser gebruikt, kan je Abacus installeren.
Abacus gebruiken; rollen en instructiemateriaal
De gebruikers van Abacus zijn ingedeeld in drie rollen: de beheerder, de coördinator en de invoerder. Hieronder staat een kort overzicht van de taken die bij deze rollen horen, en vind je de nodige instructiematerialen.
- Abacus installeren en zorgen dat de applicatie goed draait
- Verkiezingen toevoegen en beheren
- Stembureaus toevoegen en wijzigen (zolang de invoer nog niet is gestart)
- Gebruikers toevoegen en beheren (alle rollen)
- Verkiezingen en zittingen beheren
- Invoerders helpen bij het invoeren
- Helpen bij het oplossen van fouten en waarschuwingen
- Gebruikers toevoegen en beheren (alleen invoerders)
- Stembureaus toevoegen en wijzigen
- Proces-verbaal van de zitting van het gemeentelijk stembureau voorbereiden
- Processen-verbaal van stembureaus invoeren: alle vinkjes en getallen overnemen in Abacus zoals ze op het papieren proces-verbaal staan
- Corrigendum invoeren: alleen de gewijzigde aantallen invoeren
- Fouten en waarschuwingen: de instructies volgen in Abacus en eventueel de coördinator om hulp vragen
Voor al bovenstaande rollen geldt dat we een zogenoemde 'spiekbrief' hebben ontwikkeld met daarin enkele tips. Hierin vind je bijvoorbeeld sneltoetsen en een handelingsperspectief bij verschillende meldingen. Gezien dit voor alle rollen nuttige informatie is en het handig kan zijn om dit geprint naast je te hebben liggen wanneer je met Abacus aan het werk bent, hebben we hier een los document van gemaakt.
Begeleiding door de Kiesraad
Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 gebruiken 14 gemeentes Abacus. De Kiesraad is nauw betrokken bij deze toepassing van de software. Vooraf is met de deelnemende gemeenten getest, tijdens de invoer in Abacus is een medewerker van de Kiesraad ter plaatse aanwezig ter ondersteuning en de resultaten van Abacus worden nagerekend. Uiteraard wordt het gebruik van Abacus ook geëvalueerd.
Getest en veilig bevonden
De Kiesraad heeft de beveiliging van de optelsoftware Abacus laten testen door een externe partij. HackDefense is geselecteerd conform de geldende inkoopprocedure. Binnen de betreffende mantelovereenkomst voeren drie partijen deze onderzoeken roulerend uit. Voor de versie van Abacus die tijdens de gemeenteraadsverkiezingen wordt gebruikt, is dit HackDefense geweest. Een andere partij, KPMG, heeft de toets op wettelijke kaders uitgevoerd.
Hackdefense is positief over de beveiliging van Abacus. Ze geven aan dat er duidelijk aandacht is besteed aan de beveiliging en hebben geen bevindingen met een hoog risico. Wel geven ze enkele aanbevelingen.
Deze aanbevelingen hebben wij deels overgenomen in de nieuwste versie van Abacus die wordt gebruikt tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Andere aanbevelingen nemen we mee in de doorontwikkeling van Abacus.
Kopie van de software
De softwareprogramma’s OSV2020-U en Abacus worden door de Kiesraad beschikbaar gesteld aan gemeentelijk en centraal stembureau ter ondersteuning bij de vaststelling van de uitslag en zetelverdeling. Voor derden is het mogelijk om voor bestudering en analyse een kopie van de software te ontvangen.
De software Abacus is voor bestudering en analyse te downloaden op de GitHub-pagina van Abacus. https://github.com/kiesraad/abacus/releases/tag/v1.0.1
De software is uitsluitend bestemd voor eigen gebruik en analyse.
Vragen
Met vragen over het gebruik van Abacus kun je terecht bij het Informatiepunt Verkiezingen.