Zetelverdeling over partijen

Het centraal stembureau (de Kiesraad) verdeelt de zetels en restzetels over de partijen aan de hand van de aantallen daarop uitgebrachte stemmen. Daarvoor berekent het eerst de kiesdeler door het totale aantal uitgebrachte geldige stemmen te delen door het aantal Kamerzetels. Het aantal 'volle' zetels dat direct aan een partij wordt toegekend, is gelijk aan het aantal keren dat de kiesdeler is gehaald.

illustratie Zetelverdeling

Voor de Eerste Kamerverkiezing wordt de kiesdeler vastgesteld door het totaal van de stemcijfers (aantal uitgebrachte stemmen x stemwaarde per provincie/kiescollege) te delen door het aantal te verdelen zetels. Zie Kieswet art. Ya 30.

Na de eerste toedeling van de zetels aan de partijen blijven altijd nog zetels over. Dit worden restzetels genoemd. Deze restzetels worden verdeeld volgens het 'systeem van de grootste gemiddelden'. Zie Kieswet art. U 9.

Restzetelverdeling 

  1.  eerst wordt berekend hoeveel stemmen per zetel op een bepaalde partij zouden zijn uitgebracht, als die partij één zetel extra zou krijgen. De op de partij uitgebrachte stemmen worden dus gedeeld door het aantal behaalde 'volle' zetels + 1
  2. de uitkomsten van deze berekening zijn de gemiddelden; zij worden naar grootte gerangschikt
  3. de eerste restzetel gaat naar de partij met het grootste gemiddelde. Voor deze partij wordt opnieuw berekend wat het gemiddelde nu is, uitgaande van het aantal volle zetels, de toegewezen restzetels en één extra zetel
  4. als er nog een restzetel te verdelen is, wordt deze toegewezen aan de partij met nu het grootste gemiddelde
  5. het centraal stembureau herhaalt zo nodig deze procedure, totdat alle restzetels verdeeld zijn 
     

Als partijen gelijke aantallen stemmen behalen en er niet voldoende restzetels zijn voor eventuele toekenning ervan aan deze partijen, wordt geloot welke partij de restzetel krijgt. Zie Kieswet art. U 14.

Bijzondere situatie: lijstuitputting

Heeft een partij niet voldoende kandidaten beschikbaar om de haar toegewezen zetels te bezetten, dan gaan deze 'overtollige' zetels over op andere partijen. Zie Kieswet art. U 10.