De Kiesraad constateert dat de Tweede Kamerverkiezing op 29 oktober 2025 goed is uitgevoerd. Dit heeft geresulteerd in een betrouwbare uitslag. Er is geen reden voor ingrepen in het huidige proces. Wel blijven kennis, kwaliteit en capaciteit in de uitvoering aandacht vragen. Dat schrijft de Kiesraad in zijn evaluatieadvies, mede gebaseerd op verschillende onderzoeken die zijn uitgevoerd na de Tweede Kamerverkiezing.
Beeld: © Kiesraad
Wim Kuijken, voorzitter Kiesraad: “Het Nederlandse verkiezingsproces is een robuust proces dat in detail is vastgelegd in wet- en regelgeving. In iedere fase van het proces zijn checks and balances ingebouwd. Het goed doorlopen van dit proces leidt tot een betrouwbare uitslag. We constateren dat dit proces bij de Tweede Kamerverkiezing in 2025 goed is uitgevoerd. En dat de uitslag betrouwbaar is. De Kiesraad ziet dan ook geen reden voor ingrepen in het huidige proces.”
Inzet gemeenten
Gemeenten hebben een enorme prestatie geleverd met de inzet van tienduizenden medewerkers en meer dan 100.000 vrijwilligers in ruim 10.000 stembureaus. Dit bij een tussentijdse, dus ongeplande, extra verkiezing, die plaatsvond middenin de periode waarin gemeenten zich voorbereidden op de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026. De Kiesraad spreekt daar zijn grote waardering voor uit.
Vertrouwen in het verkiezingsproces
In het evaluatieadvies gaat de raad in op het vertrouwen in het verkiezingsproces. Door de invoering van de nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen (NPVV) in 2023 kunnen fouten al vroeg in het proces worden geconstateerd en gecorrigeerd en neemt het aantal telverschillen af. Daardoor is de einduitslag betrouwbaarder en zal er minder snel reden zijn voor hertellingen door het vertegenwoordigend orgaan.
De Kiesraad, het ministerie van BZK, gemeenten en de media hebben een gezamenlijk belang en een gezamenlijke verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat alle betrokkenen zorgvuldig kunnen tellen en dat er betrouwbare berichtgeving is over de stand van zaken van het telproces.
Aanbevelingen
Om ervoor te zorgen dat het verkiezingsproces ook in de toekomst robuust blijft, heeft de Kiesraad een aantal aanbevelingen. De Kiesraad vraagt aandacht voor verbetering en behoud van kwaliteit bij een aantal actoren die een rol spelen in de keten van het verkiezingsproces: gemeenten, leveranciers en PostNL. Daarnaast pleit de Kiesraad voor verbeteringen bij het stemmen voor kiezers buiten Nederland.
De Kiesraad deelt het enthousiasme van kiezers en stembureauleden over het nieuwe stembiljet en pleit er voor om te koersen op landelijke invoering bij de verkiezing voor het Europees Parlement in 2029. Daarnaast moet zorgvuldig overwogen worden hoe het experiment kan worden ingericht bij de dubbele verkiezingen voor Provinciale Staten en waterschappen in 2027.