Kiesraad adviseert over vervangingsregeling voor Kamerleden met een dubbelfunctie als bewindspersoon in een demissionaire periode
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de Kiesraad gevraagd om een advies over het Grondwetsvoorstel voor een vervangingsregeling voor Kamerleden met een dubbelfunctie als bewindspersoon in een demissionaire periode. Dit voorstel maakt mogelijk dat demissionaire bewindspersonen zich kunnen laten vervangen, als zij in hun periode als demissionair bewindspersoon eveneens Kamerlid worden.
Het tegelijkertijd zijn van bewindspersoon en Kamerlid is alleen toegestaan als de persoon in kwestie demissionair bewindspersoon is, en vervolgens Kamerlid wordt. In de praktijk is gebleken dat deze combinatie van functies problemen met zich meebrengt. Bijvoorbeeld omdat de persoon die de functies combineert als bewindspersoon een andere boodschap moet brengen dan wat diegene als Kamerlid zou hebben betoogd.
Daarnaast zou het invoeren van deze vervangingsregeling het functioneren van de Kamer ten goede komen. De personen die deze dubbele functies bekleden verrichten namelijk vrijwel geen Kamerwerk, waardoor hun fractiegenoten meer taken op zich moeten nemen. Wanneer de bewindspersonen zich tijdelijk in de Kamer kunnen laten vervangen, kan het Kamerwerk over meer actieve leden verdeeld worden. Het is aan regering en parlement om hier een oordeel over te vormen.
Samenloop en inwerkingtreding verschillende wetsvoorstellen
Binnen het bredere onderwerp van (tijdelijke) vervanging van volksvertegenwoordigers zijn meerdere initiatieven uitgezocht en wijzigingen toegezegd. De Kiesraad dringt bij de minister aan op het spoedig afronden en invoeren van deze wetsvoorstellen. Vanuit de praktijk is hier veel behoefte aan.
Uitvoeringsregeling in hoofdstuk X van de Kieswet
De Kiesraad steunt het voornemen om de uitwerking van de vervangingsregeling op te nemen in de Kieswet. In hoofdstuk X van de Kieswet staan ook de andere vervangingsregelingen op initiatief van het lid zelf. Omdat er fundamentele verschillen zijn tussen deze regeling en de reeds bestaande regelingen, adviseert de Kiesraad om de vervangingsregeling op te nemen in een aparte paragraaf in hoofdstuk X.
Afweging introductie vervangingsregeling voor lokale volksvertegenwoordigers
In het voorliggende wetsvoorstel gaat het specifiek om een vervangingsregeling voor demissionaire bewindspersonen die vervolgens Kamerlid worden. Deze situatie kan zich echter ook voordoen op lokaal en provinciaal niveau. Binnen gemeenten kan dat bij wethouders die bij een gemeenteraadsverkiezing tot raadslid worden verkozen. Binnen provincies kan dit bij gedeputeerden die bij een Provinciale Statenverkiezing tot Statenlid worden verkozen. Hierbij spelen dezelfde principiële argumenten die de grondslag vormen om deze regeling op landelijk niveau te introduceren.
De Kiesraad adviseert de minister om in de memorie van toelichting een standpunt in te nemen over de wenselijkheid van een eventuele introductie van deze regeling op lokaal en provinciaal niveau. Hierin kan de Grondwetgever uiteenzetten of is overwogen om de vervangingsregeling voor demissionaire bewindspersonen tevens Kamerleden ook voor lokale en provinciale volksvertegenwoordigers te introduceren en de keuze van de regering motiveren.