Bekendmaking uitslag

De Nederlandse overheid houdt zich aan de regels van de Europese Commissie voor het bekendmaken van de verkiezingsuitslag. Gemeenten mogen de (voorlopige) uitslagen pas bekendmaken nadat de stembussen in alle lidstaten van Europa zijn gesloten, om zo de verkiezing in andere landen niet te beïnvloeden. Enkele dagen na de stemming maken de twintig hoofdstembureaus de uitslag bekend per kieskring. De Kiesraad stelt op basis hiervan de officiële uitslag vast in een openbare zitting.

illustratie Staafdiagram verkiezingsuitslagen

Als de gemeente alle processen-verbaal van de stembureaus heeft ontvangen, stellen gemeenteambtenaren vast hoeveel stemmen er in de gemeente op alle partijen en op elke afzonderlijke kandidaat zijn uitgebracht. Zie Kieswet art. N 11. Het resultaat van deze optelling leggen zij vast in een formulier dat, samen met de processen-verbaal van de stembureaus, naar het hoofdstembureau wordt gebracht. Daarnaast worden de processen-verbaal gepubliceerd op de website van de gemeente. Voor de uitslagberekening bij Europees Parlementsverkiezingen is Nederland, anders dan voor de kandidaatstelling, wel in kieskringen opgedeeld.

Zitting hoofdstembureaus

Twee/drie werkdagen na de stemming stellen de 20 hoofdstembureaus in een openbare zitting de totaal aantal uitgebrachte stemmen, de aantallen stemmen per lijst en per kandidaat vast. Ook op deze zittingen kunnen aanwezigen eventuele bezwaren inbrengen. De bezwaren worden in het proces-verbaal opgenomen. Zie Kieswet art. O 1, Kieswet art. O 2 en Kieswet art. O 3. De hoofdstembureaus publiceren het proces-verbaal (met weglating van de ondertekening) op internet en sturen het proces-verbaal naar de Kiesraad (het centraal stembureau). Zie Kieswet art. O 4.

Officiële uitslag

In een openbare zitting -circa een week na de verkiezing - stelt de Kiesraad op basis van de processen-verbaal van de hoofdstembureaus de uitslag van de verkiezing vast. Zie Kieswet art. P 1 en Kieswet art. P 20. Tegen de vaststelling van de verkiezingsuitslag door het centraal stembureau is geen beroep mogelijk. Kiezers kunnen wel tijdens deze zitting mondeling eventuele bezwaren inbrengen. Van de zitting wordt proces-verbaal opgemaakt. Hierin staan: de uitslag van de verkiezing en de eventueel door de kiezers ingebrachte bezwaren. Zie Kieswet art. P 22. Het centraal stembureau maakt het proces-verbaal van de verkiezingsuitslag (met weglating van de ondertekening) direct na de zitting openbaar. Zie Kieswet art. P 23. Het centraal stembureau stuurt een kopie van het proces-verbaal van de zitting over de verkiezingsuitslag naar de Tweede Kamer. Zie Kieswet art. Y 23.

Geloofsbrievenonderzoek en definitieve uitslag

Na de bekendmaking van de uitslag door de Kiesraad onderzoekt de  Commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven van de Tweede Kamer of het centraal stembureau de uitslag goed heeft vastgesteld en op basis daarvan de juiste kandidaten benoemd heeft verklaard. De Commissie Geloofsbrieven onderzoekt hiervoor alle circa 9.000 processen-verbaal van de gemeentelijke stembureaus en rapporteert daarover aan de Tweede Kamer in oude samenstelling. De uitslag van de Nederlandse leden van het Europees Parlement is onherroepelijk nadat de Kamer de nieuwe leden heeft toegelaten. Er kan in Nederland geen beroep bij een rechter worden ingesteld tegen de vaststelling van de uitslag.

De uitslagen van Europees Parlementsverkiezingen staan in de databank verkiezingsuitslagen van de Kiesraad.