Verkiezingen

Deze hoofdrubriek bevat 2 rubrieken:

Stemmen tellen

Na afloop van de stemming tellen de leden van elk stembureau (handmatig) de in dat stembureau uitgebrachte stemmen. De leden van het stembureau kunnen bij het tellen van de stemmen geholpen worden door plaatsvervangende leden en door ambtenaren van de gemeente. Kiezers mogen deze zogeheten stemopneming bijwonen, als zij de orde niet verstoren.

(Beeldtitel: Tellen van de stemmen. Mensen staan in een stembureau. Een man en een vrouw legen een stembus. Een rood ingekleurd stemvakje. Een man:)

RUSTIGE MUZIEK

's Avonds om negen uur verklaart de voorzitter van het stembureau de stemming gesloten. Het stembureau blijft overigens open want kiezers kunnen aanwezig zijn bij het tellen van de stemmen.
Wat als eerste gebeurt, is dat de niet gebruikte stembiljetten de onbruikbaar gestempelde stembiljetten, de stempassen de volmachtbewijzen worden ingepakt en verzegeld en pas daarna wordt de stembus geopend.

(Een stapel biljetten stroomt uit een stembus.)

De stembus wordt geleegd en de stembiljetten worden per partij gerangschikt en binnen de partij op lijsttrekker en op overige kandidaten.
Daarna begint het telproces.

(In een razend tempo sorteren mensen papieren en leggen ze op tafeltjes. Beeldtekst: Proces-verbaal.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER

Als het tellen van de stemmen klaar is, dan wordt het proces-verbaal opgemaakt.
De totalen worden voorgelezen door de voorzitter van het stembureau.
Wanneer er kiezers zijn die bezwaren hebben dan moeten die bezwaren in het proces-verbaal worden opgenomen.
Als dat allemaal klaar is dan ondertekenen de leden van het stembureau het proces-verbaal.
Daarna worden alle stembescheiden ingepakt en overgebracht naar het stadhuis voor verdere verwerking.

(De mensen verlaten het stembureau. Het licht gaat uit. Beeldtekst: Kiesraad. www.kiesraad.nl.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER EN STOPT DAN

De voorzitter bewaakt de orde tijdens de zitting. Zie Kieswet art. J. 35 en Kieswet art. J 37. Nadat de stemming om 21.00 uur is geëindigd, begint het stembureau met het tellen en vervolgens verzegelen van alle ingeleverde formulieren (stempassen, volmachtbewijzen en kiezerspassen) en de niet-gebruikte stembiljetten. Pas als dat achter de rug is, wordt de stembus geopend en worden de stembiljetten geteld. Zie Kieswet art. N 2 en Kieswet art. N 3.

Tellen stembiljetten

Het stembureau telt de aantallen uitgebrachte geldige stemmen op kandidaten, blanco stemmen en ongeldige stemmen, het aantal stemmen per lijst en het aantal stemmen per kandidaat. Ook noteert het stembureau of er een verschil is tussen het aantal tot de stemming toegelaten kiezers en het aantal in de stembus aangetroffen stembiljetten. Zo mogelijk wordt voor eventuele verschillen een verklaring gegeven. Daarna stellen de leden van het stembureau de aantallen geldige stempassen en volmachtbewijzen vast. Al deze gegevens worden in het proces-verbaal genoteerd.

Bezwaren in proces-verbaal

Ongeldig zijn de stembiljetten waarop meer dan één witte stip rood is gemaakt of waarop bijvoegingen zijn geplaatst waardoor de kiezer kan worden geïdentificeerd. Zie Kieswet art. N 7. Tijdens de zitting van het stembureau - en dus ook bij het tellen van de stemmen - kunnen aanwezigen desgewenst bezwaren naar voren brengen. Het stembureau neemt de bezwaren op in het proces-verbaal. Als alle stemmen zijn geteld en het proces-verbaal is ingevuld, ondertekenen de aanwezige (plaatsvervangend) stembureauleden het proces-verbaal. Daarna wordt het proces-verbaal, samen met de in pakken gebundelde stembiljetten en andere verkiezingsbescheiden overgebracht naar het gemeentehuis. Zie Kieswet art. N 1, Kieswet art. N 5, Kieswet art. N 6, Kieswet art. N 7, Kieswet art. N 8, Kieswet art. N 9 en Kieswet art. N 10.

Vaststellen stemtotalen gemeente

Als de burgemeester alle processen-verbaal van de stembureaus heeft ontvangen, stelt hij vast hoeveel stemmen er in de gemeente op alle partijen en op elke afzonderlijke kandidaat zijn uitgebracht. Zie Kieswet art. N 11. Het resultaat van deze optelling legt hij vast in een formulier dat hij, samen met de processen-verbaal van de stembureaus, overbrengt naar het hoofdstembureau. Ook worden afschriften van dit formulier en de processen-verbaal ter inzage gelegd in het gemeentehuis. Zie Kieswet art. N 12.

Zitting hoofdstembureaus

Op de tweede dag na de stemming stelt het hoofdstembureau van elke kieskring in een openbare vergadering het totaal aantal uitgebrachte stemmen, de aantallen stemmen per lijst en per kandidaat vast voor de betreffende kieskring. Dit gebeurt op basis van de per gemeente vastgestelde aantallen stemmen. Het hoofdstembureau noteert ook het aantal verschillen tussen toegelaten kiezers en in de stembus aangetroffen stembiljetten en de hiervoor gegeven verklaringen. Ook op deze zitting kunnen aanwezigen eventuele bezwaren inbrengen. De bezwaren worden in het proces-verbaal opgenomen. De 20 hoofdstembureaus brengen het proces-verbaal van hun zitting naar het centraal stembureau (de Kiesraad). Zie Kieswet art. O 1, Kieswet art. O 2, Kieswet art. O 3 en Kieswet art. O 4.

Uitslagberekening centraal stembureau

Het centraal stembureau berekent op basis van de processen-verbaal van de hoofdstembureaus de uitslag van de verkiezing. Zie Kieswet art. P 1. Ook wijst het centraal stembureau de zetels toe aan de verschillende kandidaten, rekening houdend met uitgebrachte voorkeurstemmen. Zie verder bekendmaking uitslag.