# Wie doet welke stembureaus

In de onderstaande tabel is aangegeven welke partijen of instanties fungeren als welk stembureau voor de verschillende verkiezingstypen.

## Tabel

| Verkiezingen               | Kieskringen          | Stemlokaal                               | Briefstembureau     | GSB      | HSB                                       | CSB                       |
|----------------------------|----------------------|------------------------------------------|---------------------|----------|-------------------------------------------|---------------------------|
| Tweede kamer               | 1-20                 | gemeentes                                | Den Haag, ACStM[^1] | gemeente | kieskring                                 | Kiesraad                  |
| Europees Parlement         | 1 (heel NL)          | gemeentes                                | Den Haag, ACStM     | gemeente | 20 HSBs                                   | Kiesraad                  |
| Provinciale Staten         | 1-19                 | gemeentes                                | nvt                 | gemeente | als meerdere kieskringen in één provincie | 1 gemeente per provincie  |
| Waterschappen              | per waterschap       | gemeentes                                | nvt                 | gemeente | nvt                                       | Waterschap                |
| Kiescolleges Eerste Kamer  | per openbaar lichaam | openbare lichamen                        | nvt                 | nvt      | nvt                                       | per eiland                |
|                            | buitenland           | nvt                                      | ja                  | nvt      | nvt                                       | Zuid-Holland              |
| Eerste Kamer               | per provincie        | statenvergadering                        | nvt                 | nvt      | nvt                                       | Kiesraad                  |
|                            | per openbaar lichaam | vergaderingen kiescolleges eilanden      |                     |          |                                           |                           |
|                            | buitenland           | vergadering kiescollege niet-ingezetenen |                     |          |                                           |                           |
| Eilandsraden               | per eiland           | openbare lichamen                        | nvt                 | nvt      | nvt                                       | per eiland                |
| Gemeenteraad / Herindeling | per gemeente         | gemeentes                                | nvt                 | gemeente | nvt                                       | per gemeente              |

[^1]: ACStM: Aruba, Curaçao en Sint Maarten

## Aanvullingen op de tabel

### Tweede Kamer

- In de Kieswet, Afdeling II artikel E.5.3, staat "Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kan, in overeenstemming met burgemeester en wethouders van de desbetreffende gemeente, voor elke verkiezing van de leden van de Tweede Kamer een gemeente aanwijzen waar door burgemeester en wethouders ook een briefstembureau wordt ingesteld."[^2]
- In de Kieswet, Afdeling II artikel H.11.1-2, staat "Voor de Tweede Kamer-verkiezingen kan een partij ofwel een gelijkluidende lijst indienen (zelfde lijst in alle kieskringen) ofwel een lijstengroep (verschillende lijsten, wel met zelfde partijnaam of zelfde eerste kandidaat)."[^3]

[^2]: [Afdeling II Artikel E.5 Kieswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004627&afdeling=II&hoofdstuk=E&paragraaf=2&artikel=E_5&z=2025-02-12&g=2025-02-12)
[^3]: [Afdeling II Artikel H.11 Kieswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004627&afdeling=II&hoofdstuk=H&artikel=H_11&z=2025-02-12&g=2025-02-12)

### Europees Parlement

Bij Europees Parlementsverkiezingen is er geen Europees stembureau, want elk land heeft recht op een specifiek aantal zetels.

### Provinciale Staten

- In de Kieswet, Afdeling II artikel E.1.2, staat "Provinciale Staten kunnen voor de verkiezing van de leden van provinciale staten deze kieskringen in meer kieskringen verdelen."[^4]
- Bij Provinciale Statenverkiezingen vallen 8 van de 12 kieskringen samen met een provincie.

[^4]: [Afdeling II Artikel E.1 Kieswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004627&afdeling=II&hoofdstuk=E&paragraaf=1&artikel=E_1&z=2025-02-12&g=2025-02-12)

### Waterschappen

Bij Waterschapsverkiezingen vallen gemeentes in 1-4(?) waterschappen.

### Gecombineerde verkiezingen

- De volgende verkiezingen vallen samen: Provinciale Staten, waterschappen, eilandsraadsverkiezingen, kiescolleges Eerste Kamer. Bij gecombineerde verkiezingen voor de Provinciale Staten en het waterschap kunnen er een of meerdere gemeentelijk stembureaus ingesteld worden.
- In de Kieswet, Afdeling II artikel E.3.2, staat "De stembureaus voor de verkiezing van de leden van provinciale staten zijn tevens de stembureaus voor de verkiezing van de leden van het algemeen bestuur."[^5]
- In de Kieswet, Afdeling Va artikel Ya 24, staat "De stembureaus, het stembureau van het openbaar lichaam en het centraal stembureau voor de verkiezing van de leden van de eilandsraad zijn tevens de stembureaus, het stembureau van het openbaar lichaam onderscheidenlijk het centraal stembureau voor de verkiezing van de leden van het kiescollege."[^6]

[^5]: [Afdeling II Artikel E.3 Kieswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004627&afdeling=II&hoofdstuk=E&paragraaf=2&artikel=E_3&z=2025-02-12&g=2025-02-12)
[^6]: [Afdeling Va Artikel Ya 24 Kieswet](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0004627&afdeling=Va&hoofdstuk=Ya&paragraaf=3a&artikel=Ya_24&z=2025-02-12&g=2025-02-12)

### Stemlokalen

Er zijn drie soorten stemlokalen: 'gewoon', bijzonder en mobiel. Zie de pagina [Stembureaus](https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/herindelingen/stembureaus) op de website van de Kiesraad.

### Caribisch deel van het Koninkrijk Nederland

De EU erkent binnen Nederland de volgende Landen en Gebieden Overzee (LGO): Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten.

#### Bonaire, Sint Eustatius en Saba

- Dit zijn de drie bijzondere gemeentes die samen Caribisch Nederland heten. Ze heten ook wel BES-eilanden en zijn geclassificeerd als openbare lichamen.
- In artikel 5 van de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba staat "In elk openbaar lichaam is een eilandsraad, een bestuurscollege, een gezaghebber en een kiescollege voor de Eerste Kamer."[^7]

[^7]: [Artikel 5 Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0028142&hoofdstuk=III&afdeling=I&artikel=5&z=2023-04-01&g=2023-04-01)

#### Aruba, Curaçao en Sint Maarten

Dit zijn de drie landen binnen het Caribisch deel van het Koninkrijk.

---

### Links kiesraad.nl

- [Handreiking gemeentelijk stembureau](https://www.kiesraad.nl/adviezen-en-publicaties/publicaties/2023/2/10/handreiking-gemeentelijk-stembureau-2023)
- [Handreiking stembureau voor het openbaar lichaam](https://www.kiesraad.nl/adviezen-en-publicaties/publicaties/2023/3/3/handreiking-stembureau-voor-het-openbaar-lichaam)
- [Centraal stembureau, hoofdstembureau en gemeentelijk stembureau](https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/tweede-kamer/organiseren-verkiezing/centraal-stembureau-hoofdstembureau-en-gemeentelijk-stembureau)
- [Kieskringen en samenstelling stembureaus Hoofdstuk E 1-22](https://www.kiesraad.nl/kieswet-in-het-kort/verkiezing-tweede-kamer-provinciale-staten-waterschappen-gemeenteraden-eilandsraden-en-europees-parlement/kieskringen-en-samenstelling-stembureaus-hoofdstuk-e-1-11)
- [Eilandsraadsverkiezing](https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/eilandsraden)
- [Organiseren Eerste Kamerverkiezing](https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/eerste-kamer/organiseren-verkiezing)
- [Organiseren gemeenteraadsverkiezing](https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/gemeenteraden/organiseren-verkiezing)
- [Centraal stembureau en gemeentelijk stembureau gemeenteraadsverkiezing](https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/gemeenteraden/organiseren-verkiezing/centraal-stembureau-en-hoofdstembureau)
- [Organiseren Europees Parlementsverkiezing](https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/europees-parlement/organiseren-verkiezing)
- [Uitslagen Europees Parlementsverkiezing](https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/europees-parlement/uitslagen)
- [Kiescolleges Eerste Kamer](https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/kiescolleges)
