Eerste Kamer

Kiesgerechtigdheid

De verkiezing van de leden van de Eerste Kamer vindt niet, zoals bij ‘gewone’ verkiezingen, rechtstreeks plaats, maar getrapt: kiesgerechtigde burgers kiezen de leden van provinciale staten en de leden van provinciale staten (dat zijn er op dit moment in totaal 566) kiezen op hun beurt de 75 leden van de Eerste Kamer. Dit wordt een indirecte verkiezing genoemd. De leden van provinciale staten komen per provincie in vergadering bijeen om hun stem uit te brengen.
Na een voorgenomen wijziging van de Grondwet zullen ook de leden van de Eilandsraden van Caribisch Nederland (d.w.z. de ‘gemeenteraden’ van Bonaire, Sint Eustatius en Saba) hun stem uitbrengen voor de leden van de Eerste Kamer.

Stemwaarde

Aan de stem van ieder statenlid wordt een bepaald gewicht toegekend (stemwaarde), afhankelijk van het aantal inwoners van de provincie. Hoe meer inwoners een provincie telt, hoe hoger de stemwaarde is.

Stembureau

De voorzitter van provinciale staten benoemt uit de statenvergadering drie leden die samen met hem als voorzitter het stembureau van de betreffende provincie vormen.

Centraal stembureau

Bij de Eerste Kamerverkiezing treedt de Kiesraad op als centraal stembureau. Als zodanig stelt de Kiesraad de definitieve verkiezingsuitslag vast. Andere taken van de Kiesraad zijn:
- registratie van namen (‘aanduidingen’) van politieke partijen;
- onderzoek kandidatenlijsten en beoordeling geldigheid ervan;
- nummering van de kandidatenlijsten;
- benoeming Eerste Kamerleden.

Registratie nieuwe aanduidingen

Politieke partijen die een nieuwe aanduiding (naam) willen registreren voor de komende Eerste Kamerverkiezing, moeten tijdig een verzoek hiertoe bij de Kiesraad indienen. De laatste dag voor registratie voor deze verkiezing is 9 maart 2015. Bij dit verzoek dient een waarborgsom van € 450,- te worden betaald. Deze waarborgsom wordt terugbetaald na inlevering van een geldige kandidatenlijst.
Registratie van een aanduiding is overigens niet verplicht. Een partij kan ook met een zogenaamde blanco lijst deelnemen aan de verkiezingen. In dat geval komt er geen partijnaam boven de lijst én op het stembiljet te staan; de partij krijgt enkel een nummer toegekend. Hier vindt u meer informatie over het registreren van een aanduiding. Geregistreerde aanduidingen voor de Tweede Kamer hebben doorwerking naar de Eerste Kamer. In dat geval is dus geen nieuwe registratie van de aanduiding nodig. 

Kandidaatstelling

De kandidaatstelling vindt plaats op dinsdag 21 april 2015. Op die dag leveren politieke partijen hun kandidatenlijst in bij de Kiesraad. Dit kan op de volgende manieren:
1) één lijst voor meerdere of alle kieskringen;
2) één lijst per kieskring;
3) of een combinatie van 1 en 2.

Uiterlijk op de tiende dag na de kandidaatstelling beslist de Kiesraad tijdens een openbare zitting over de geldigheid van de lijsten.
Het verdient aanbeveling wanneer partijen voor het maken van hun kandidatenlijsten gebruik maken van ondersteunende software verkiezingen (OSV). Deze software is te verkrijgen bij de hoofdstembureaus in de provincies.

Bij de kandidaatstelling dient een partij de volgende stukken te overleggen:
• een kandidatenlijst;
• een verklaring van ten minste één lid van provinciale staten van iedere provincie waarvoor de lijst wordt ingeleverd dat hij de lijst ondersteunt;
• een verklaring van de gemachtigde van een politieke groepering waarin aan de inleveraar de bevoegdheid wordt verleend boven de lijst de aanduiding van de desbetreffende groepering te plaatsen;
• een verklaring van iedere op de lijst voorkomende kandidaat dat hij instemt met zijn kandidaatstelling voor de provincie of provincies waarvoor deze lijst is ingeleverd;
• een kopie van een geldig identiteitsbewijs van iedere kandidaat die nog geen zitting heeft in de Eerste Kamer;
• van kandidaten die geen inwoner zijn van Nederland, een ondertekende verklaring waarin een gemachtigde wordt aangewezen die in Nederland woonachtig is, met vermelding van diens naam, voorletters, woonplaats en adres.

Hier vindt u een aantal modellen in verband met de kandidaatstelling:
Model R 1. Model R 2, Model R 7-1, Model R 7-2, Model R 8

Dag van stemming

De stemming vindt plaats op de vierendertigste dag na de dag van kandidaatstelling. Dat is in dit geval 26 mei 2015. De stemming vindt om 15.00 uur plaats.

Volmacht

Een lid van provinciale staten kan desgewenst bij volmacht stemmen. Hiertoe dient het betreffende lid voor aanvang van de zitting een schriftelijk verzoek in bij de voorzitter van het stembureau. Hij wijst dan tevens een lid aan dat als gemachtigde zal optreden.

Zittingsduur

De leden van de Eerste Kamer worden gekozen voor een periode van vier jaar.
De Eerste Kamer kan tussentijds worden ontbonden, ook als de normale zittingsduur nog niet is verstreken (zie Grondwet). In dat geval vinden tussentijdse verkiezingen plaats.

Verkiezingsuitslag
De Kiesraad zal de verkiezingsuitslag vaststellen tijdens een openbare vergadering in het gebouw van de Eerste Kamer. De uitslag wordt ook op de website van de Kiesraad gepubliceerd. Hier vindt u meer informatie over het vaststellen van de verkiezingsuitslag.

Meer informatie?

Afdeling III van de Kieswet gaat over de verkiezing van de leden van de Eerste Kamer.