Door niet-Nederlandse inwoners

Hierbij worden drie groepen onderscheiden:        

• EU-onderdanen;        
• niet-EU-onderdanen die in dienst zijn van een internationale organisatie of andere staat (diplomatieke dienst);         
• niet-EU-onderdanen, die niet in dienst zijn van een internationale organisatie of andere staat (diplomatieke dienst).

In alle gevallen geldt als vereiste dat men achttien jaar of ouder is en niet is uitgesloten van kiesrecht.   

1. Kiesrecht voor EU-onderdanen (niet-Nederlanders)

Sinds juli 1996 hebben onderdanen van andere lidstaten van de Europese Unie die in Nederland woonachtig zijn onder dezelfde voorwaarden als Nederlanders (actief en passief) kiesrecht voor de gemeenteraadsverkiezingen.  

Ook zijn EU-onderdanen (actief) kiesgerechtigd voor de verkiezing van het Europees Parlement. Hierbij is van belang dat: 

• men op de dag van de kandidaatstelling officieel - volgens de GBA in Nederland woont;   
• men niet is uitgesloten van kiesrecht, hetzij in Nederland, hetzij in de lidstaat waarvan men onderdaan is.  

2. Niet-Nederlandse inwoners, die geen EU-onderdaan zijn

Niet-Nederlanders die geen EU-onderdaan zijn hebben in Nederland geen kiesrecht voor Tweede Kamer, provinciale staten en Europees Parlement. Wel mogen zij stemmen voor de gemeenteraad onder de volgende voorwaarden:  

• men heeft op de dag van kandidaatstelling een geldige verblijfstitel op grond van de Vreemdelingenwet 2000, artikel 8 onder a, b, d, e, of l;  
• men verblijft op de dag van kandidaatstelling een onafgebroken periode van vijf jaar legaal in Nederland, of men verblijft legaal in Nederland op grond van de Vreemdelingenwet 2000 art. 8, onder c; 
• voor niet-Nederlanders die in dienst zijn van een internationale organisatie of andere staat geldt een bijzonder regime. 

3. Niet-Nederlander, in dienst van een internationale organisatie of in dienst van een andere staat

Buitenlanders (niet-EU), in dienst van een internationale organisatie of van een andere staat, hebben geen kiesrecht bij de verkiezingen van Tweede Kamer, provinciale staten en Europees Parlement.

In een enkel geval heeft men wel (actief en passief) stemrecht voor de gemeenteraad. Dit geldt voor werknemers van internationale volkenrechtelijke organisaties die in Nederland zijn op grond van een verdrag tussen Nederland en een internationale, volkenrechterlijke organisatie. Militairen - in dienst bij een NAVO-onderdeel - die in Nederland zijn gelegerd vallen buiten deze groep. Dit kiesrecht voor de gemeenteraad komt niet toe aan niet-Nederlanders - en hun inwonende niet-Nederlandse gezinsleden - die als stafleden van diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen in Nederland werkzaam zijn.